Veiligheid vs Agressie

Tegenwoordig is er veel aandacht in de media voor agressie naar medewerkers in de zorg, wat zich naar mijn gevoel met name richt op de AGZ en de MGZ. Hierbij staat naar mijn mening vooral de agressie van cliënten naar medewerkers centraal. Terwijl veiligheid vele aspecten kent. Als ik de media hoor over veiligheid in de GGZ, gaat dit met name over cliënten die bijvoorbeeld langdurig zijn gesepareerd. Echter is erin de GGZ zelf volop aandacht voor veiligheid.
Van de hulpverleners in de intramurale GGZ geeft 67% van de 1534 deelnemers te maken te hebben gehad met één of meerdere agressie incidenten (enquête in 2011 van  de vrije universiteit Amsterdam). Bij 1580 keer gaat het hierom fysiek geweld. Bijna de helft van de incidenten leidt tot psychische of lichamelijke schade (www.geweldindepsychiatrie.nl).  Mattemaker et el., 2010  geeft aan dat er ongeveer 18 agressie incidenten per jaar per cliënt zijn binnen een chronische setting en dat deze zich met name richten op verpleegkundig personeel. Volgens  Mattemaker et el., 2010  zou ook één op de tien verpleegkundige aangeven maandelijks met geweld te maken te hebben. Eén op de zes verpleegkundige zou het afgelopen jaar een ernstig agressie incident hebben meegemaakt. Er lijkt ook aanwijzing te zijn voor  risicofactoren namelijk; een bipolaire stoornis of een persoonlijkheidsstoornis, zwakbegaafdheid, verslaving, chronisch in zorg zijn, niet Europese afkomst, onvrijwillig opgenomen zijn, even als een verleden met agressie. Cliënten  die agressief zijn hebben vaak een hogere uitkomst van de HoNOS en de HCR 20.
Van ongeveer een kwart van de incidenten binnen de GGZ wordt aangifte gedaan. De redenen om geen aangifte te doen lopen uiteen (www.geweldindepsychiatrie.nl).  Er is een handleiding over het aangifte doen tegen een cliënt voor de leidinggevende. Voor personeelsleden binnen de GGZ kan deze handleiding ook een hou vast bieden, deze handleiding is te vinden op: http://www.werkenindeggz.nl/images/files/arbeidsomstandigheden/sociale%20veiligheid%20in%20de%20ggz%20met%20wijziging%20maart%202011.pdf.  Uitgangspunt is dat er in principe altijd aangifte wordt gedaan.
Cliënten die opgenomen zijn verdienen een veilige omgeving, hierbij blijkt bejegening belangrijk te zijn. 89% van de GGZ cliënten in Nederland vindt dat hij op juiste wijze bejegend wordt door personeel binnen de GGZ. Ruim 70% van de cliënten vind dat hij/zij voldoende informatie krijgt over behandeling en begeleiding, dit zorgt vertrouwen in de zorg. Dit is dus een aanwijzing dat zij zich veilig voelen (http://www.trimbos.nl/onderwerpen/feiten-cijfers-en-beleid/ggz/kwaliteit-en-effectiviteit/clientgerichtheid).
A. Nederlof, 2011 geeft aan dat angst en woede kunnen zorgen voor agressie.  Het Trimbos instituut  geeft aan dat 26% van de cliënten aangeeft onvoldoende informatie te krijgen over resultaten van de behandeling en 18% van de cliënten aangeeft te weinig informatie te hebben gehad over mogelijkheden van behandeling en begeleiding, ik kan me goed voorstellen dat dit angst en woede kan oproepen. Dwang, drang en onduidelijkheid voelen voor niemand als veilig.
Instellingen hebben een beleid rondom veiligheid, een registratie systeem, ook hebben instellingen vaak diverse trainingen rondom veiligheid, het onderwerp veiligheid komt vaak naar voren in de diverse besprekingen. Op deze wijze wordt een incident voorkomen of beheersbaar gemaakt. Nabespreken van incidenten is belangrijk, voor het gevoel van de medewerker(s) en om te kijken of er volgende keer hetzelfde gereageerd dient te worden(www.veiligezorgiederszorg.nl) en (http://www.arbocatalogusggz.nl/risicogebied/agressie-geweld.14.html). Ook is er vaak een gedragscode voor de cliënt, welke aangeeft wat wel en niet toelaatbaar gedrag is (http://www.arbocatalogusggz.nl/risicogebied/agressie-geweld.14.html).

Naast deze soorten van veiligheid kan er nog gedacht worden aan vele soorten veiligheid rondom medicatie, somatische screening, veiligheid voor familie leden en naaste, veiligheid binnen het team, veiligheid in het gebouw en suïcide preventie. Veiligheid is en blijft een breed maar zeer belangrijk begrip.

Het wordt duidelijk dat veiligheid van zowel management als personeel een belangrijk goed is, waarvoor beide partijen verantwoording voor hebben. Het is dan ook belangrijk om hierover met elkaar in gesprek te zijn en te blijven en te kijken waar verbeterpunten liggen, tussen en met alle lagen in de organisatie.

Eva den Ouden

Bronnen:
E. Mattemaker et el., 2010 Agressie en Veiligheid in  de GGZ

http://www.arbocatalogusggz.nl/risicogebied/agressie-geweld.14.html

http://www.geweldindepsychiatrie.nl/nl/resultaten/resultaten-enquete/omvang-aard-gevolgen/index.asp

http://www.geweldindepsychiatrie.nl/nl/resultaten/resultaten-enquete/waarom-wel-of-geen-aangifte/index.asp

http://psychiatrie-nederland.nl/word/schizofrene-mensen-vaak-bang/

http://www.veiligezorgiederszorg.nl/speerpunten/agressie-in-de-ggz.html

http://www.trimbos.nl/onderwerpen/feiten-cijfers-en-beleid/ggz/kwaliteit-en-effectiviteit/clientgerichtheid

1 Reactie

1. Coen Schaap zegt:

   07/05/2012 om 20:26

   Heel boeiende tekst.
   Waar kan ik het onderzoeksverslag vinden van de aangehaalde studie van Mattemaker et el., 2010?