Validation en dementie

Validation

Wat is validation?

Validation is een manier van omgaan met dementerenden, waarin de empatische communicatie centraal staat. Hierin wordt bedoeld dat de hulpverlener zich probeert in te leven in de beleving van de dementerende zorgvrager, ook wel belevingsgerichte zorg genoemd. Validation betekent het bevestigen van de belevingswereld. Dementerende ouderen oriënteren zich veelal niet meer op de realiteit, maar op hun eigen realiteit die meer verbonden is met hun verleden dan met ons heden.

Wanneer de cognitieve mogelijkheden afnemen, blijven gevoelens en de daaraan verbonden gevoelsinhouden behouden. Daardoor heeft het gedrag van de dementerende zorgvrager betekenis en wel een gevoelsmatige betekenis. In de laatste fase van het leven moet de dementerende oudere een psychologische crisis het hoofd bieden. De dementerende oudere is niet langer in staat m in het heden met de onverwerkte conflicten it het verleden te leven. De dementerende oudere zoekt naar een oplossing. Wanneer er geen rechtvaardiging voor het verleden zoals dat geweest is, dan zal de dementerende zorgvrager sneller komen tot vegeteren. Dit is de laatste stadia van dementie.

De technieken die validation gebruikt zijn afhankelijk van het dementeringsstadium waarin de bewoner zich bevindt. Deze technieken hebben gemeen, dat ze bedoeld zijn om de dementerende zorgvrager te helpen het contact te herstellen met zijn of haar eigen beleving en verdere desoriëntering tegen te gaan.

Om validation goed te kunnen gebruiken zal je eerst het één en ander moeten weten over de verschillende stadia van dementie.

Stadium 1: lichte desoriëntatie

Lichamelijke kenmerken:
·    ogen zijn helder, maakt oogcontact; ogen kunnen zelfs zo fel kijken dat ze ‘steken’
·    de houding is stijf, de spieren zijn gespannen
·    in het gezicht is vaak ook spanning af te lezen
·    de lippen zijn strak gespannen
·    de stem kan scherp of zeurderig zijn
·    de bewegingen zijn (doel)gericht
·    de vingers en handen wijzen vaak, de armen worden gebruikt om zichzelf te beschermen;bijvoorbeeld door ze om zichzelf heen te slaan

Gedragkenmerken:
·    is zich bewust van zo nu en dan optredende verwarring
·    hoort, ziet, beweegt en praat goed
·    luistert en kijkt aandachtig
·    kan voor zichzelf zorgen
·    uit diepliggende conflicten of problemen
·    gebruikt mensen uit het heden als symbool voor mensen uit het verleden
·    verzet zich tegen veranderingen
·    is gevoelig voor aandacht en begrip
·    is gevoelig voor autoriteit die zekerheid biedt
·    klampt zich vast aan bezittingen met sociale betekenis of troost, zoals stok, vest, tas, stoel of portemonnee
·    wijst aanraking of intimiteit vaak af, behalve soms als er een validerend contact is opgebouwd
·    heeft last van mensen die zich verward of onaangepast gedragen, met name vindt er irritatie plaats naar mensen die decorumverlies vertonen.

Stadium 2: verward tijdsbesef

Lichamelijke kenmerken:
·    ogen zijn helder maar ongericht, kunnen doelloos in de verte staren
·    de houding en de spieren zijn ontspannen
·    in het gezicht is vaak ontspanning af te lezen
·    de stem is langzaam en vlak, komt vaak meer uit de diepte
·    de schouders neigen ernaar om voorover te hangen
·    het lopen is vaak zonder doel, ongericht, de voeten worden vaak niet opgetild, lopen om het lopen of vergeten zijn waarvoor ze lopen
·    handgebaren zijn vloeiend, lijken voort te komen uit gevoelens

Gedragkenmerken:
·    trekt zich terug in een innerlijke wereld, maakt een eigen werkelijkheid
·    verliest het vermogen om rationeel te denken
·    vergeet vrijwel direct namen, gezichten en feiten
·    uit gevoelens of reageert op het benoemen van gevoelens(validation)
·    is goed in staat zich herinneringen uit het verleden voor de geest te halen met sterke gevoelswaarde
·    herinnert zich zintuiglijke en plezierige gevoelens uit de kinderjaren
·    kan zich slechts kort concentreren
·    kan zich bij spelletjes niet aan de regels houden
·    verliest het vermogen als-of te denken.(verbanden tussen zaken zien)
·    maakt toenemend gebruik van symbolen
·    lijdt aan decorum verlies(wees als hulpverlener ook altijd alert op je eigen handelen wat betreft het in de hand werken van decorum verlies, denk bijv. aan bedgordijnen of afgesloten doucheruimten)
·    reageert vaak op liefdevolle aanraking, oogcontact en omhelzing
·    verlangt naar directe bevrediging van instinctieve behoeften: liefde, eten, intimiteit, seksualiteit

Stadium 3: herhaalde beweging

Lichamelijke kenmerken:
·    ogen zijn vaak gesloten, ongericht
·    de houding en de spieren zijn ontspannen, kunnen ook slap zijn
·    gebruikt de stem wel om zich te uiten maar is vaak niet te verstaan
·    kan zingen of neuriën maar vormt geen zinnen
·    het lopen is doelloos en ongericht, alsof ze in hun eigen innerlijke wereld een kringetje lopen
·    de gang is vaak schuifelend en de schouders zijn voorover gebogen
·    lopen is vaak niet meer goed mogelijk, zit dan ogenschijnlijk zonder contact te maken, in zichzelf gekeerd
·    ademhaling is rustig, ritmisch en oppervlakkig

Gedragkenmerken:
·    trekt zich nog verder terug in de eigen innerlijke wereld
·    gebruikt lichaam, armen en beken op repeterende bewegingen te maken
·    reageert wel op pogingen contact te maken
·    zegt soms verassend rake dingen(bij vlagen heel helder)
·    kan liederen vaak nog geheel of in delen meezingen
·    reageert vaak op uitnodigingen zich te bewegen
·    wilt zich maar kort op iets of iemand concentreren
·    is tevreden wanneer regelmatig een kort echt contact tot stand komt
·    kan zich tevreden voelen in een groep
·    zijn dikwijls zo zeer in hun eigen wereld dat pogingen tot contact niet worden beantwoord, vooral als ze in die innerlijke wereld maar tevreden zijn
·    staan tijdens de dagelijkse verzorging(adl) en de maaltijden naar verhouding het meest open voor contact. Dit heeft er mee te maken dat er dan persoonlijke aandacht is.

Stadium 4: vegeteren

Lichamelijke kenmerken:
·    de ogen zijn gesloten of staren nietsziend voor zich uit
·    de spieren zijn slap en drukken niets uit, of zijn juist heel stijf aangespannen
·    bij langdurige bedlederigheid zijn er vaak ernstige contracturen

Gedragkenmerken:
·    geen reacties op pogingen contact te maken
·    heel soms toch opeens een verrassende reactie
·    herkent familie en vrienden niet, althans niet zichtbaar
·    geen pogingen om door middel van bewegen zijn innerlijke wereld in gedrag om te zetten

lees hier over de verbale en non-verbale validation technieken

5 Reacties

1. Anoniem zegt:

   12/03/2011 om 20:21

   erg leerzaam joh
   ik doe namelijk de opleiding tot verpleegkundige ( hbo)!
2. Anoniem zegt:

   12/03/2011 om 20:22

   Kunnen jullie wat meer er over vertelllen,
   ik geef namelijk les aan leerlingen van het albeda maar ik weet het niet: schaam:schaam:$
3. Anoniem zegt:

   28/08/2011 om 15:49

   Reactie op post hierboven. Dat is eigenlijk best wel triest dat je dat niet weet als gediplomeerde leraar.
4. anoniempje zegt:

   11/01/2012 om 11:28

   jullie zijn monsters
5. anoniempje zegt:

   11/01/2012 om 11:28

   kuj dansen, steven bartelink