Nieuwjaarstoespraak Paul van Heugten, voorzitter raad van bestuur Delta Psychiatrisch Centrum 12 januari 2012
Een moeder belt in wanhoop naar het informatiepunt eigen bijdragen van Delta. Haar zoon van 19 jaar, met wie het helemaal niet goed gaat, is uiteindelijk en tot ieders opluchting en hoop, opgenomen binnen een van onze klinieken. Hij heeft een inkomen van € 240 per maand. Omdat hij ouder dan 18 jaar is, dient hij rekening te houden met een eigen bijdrage van € 145 per maand voor verblijf, met € 200 voor behandeling en een eigen risico van nog eens ruim € 200. Er resteert hem dus een maandinkomen van om en nabij de € 60. Zijn moeder is als de dood dat hij de zorg gaat mijden. Ze vraagt in tranen hoe het verder moet.
In Gent is een psychiatrie-museum met een tentoonstelling die honderden jaren psychiatrische zorg laat zien. Daar valt het volgende te leren. Het geld dat aan de psychiatrie wordt besteed is recht evenredig met de economische toestand van het land. Wij horen de laatste maanden niet anders dan economische rampspoed. Dit voorspelt niet veel goeds voor onze sector.
Maar zijn dat ook de feiten? In de NRC stond vorige week het volgende:
“We leven in een land dat tot de welvarendste van Europa behoort en daarmee van de wereld. De beroepsbevolking is een van de meest productieve op aarde. Het peil van het onderwijs is, ondanks het regelmatig en begrijpelijk gelamenteer daarover, nog altijd buitengewoon hoog. En we zijn ZEER GEZOND. Nederland steeg in 2011 niet voor niets naar de derde plaats van de Human Development Index van de VN.”
En toch, ik citeer de Volkskrant van dezelfde week, schrijft een huisarts dit:
“Deze mensen zijn langdurig aangewezen op begeleiding door de ggz en op hun dure antipsychotica. Het komend jaar zijn ze € 200 eigen bijdrage door deze begeleiding kwijt naast hun € 220 eigen risico door de antipsychotica. De enige keuze die ze hebben is stoppen met deze vorm van begeleiding en medicatie. Het trieste is dat ze allen zijn aangewezen op een uitkering en geen legale mogelijkheid hebben om hun inkomsten te verhogen. Ze vragen mij als huisarts hoe dit verder moet. De enige mogelijkheid die ik zie is het schrijven van mijn eerste ingezonden brief.”
En als laatste citeer ik wat een bestuurder van een grote verpleeg- en verzorgingsinstelling mij mondeling toevertrouwde:
“Nu zitten jullie in het verdomhoekje. Bij ons komt het geld op dit ogenblik met bakken tegelijk binnen.”
Het is dus niet een kwestie van bezuinigingen omdat dit land geen geld meer heeft. Nee, we hebben het er niet meer voor over. Het is een kwestie van openlijke verwaarlozing én geweldpleging jegens de psychiatrie en de cliënten. Ik laat elke nuance hier bewust achterwege. Want met welke nuance moet ik de moeder geruststellen die ons in wanhoop opbelde?
Het is, beste cliënten en beste collega’s, een nogal kritisch begin voor een nieuw jaar. Immers, men wenst elkaar geluk, gezondheid en gezelligheid toe. En dat doen wij ook wanneer we elkaar vol goede moed de hand schudden.
Daar is op zichzelf ook wel reden voor. We sluiten met 2011 een jaar af waarin we met elkaar heel veel bereikt hebben. Een paar voorbeelden: de Zorgboulevard is geopend, het EPD is geïmplementeerd, de NMa heeft positief beslist over de fusie, het meerjarenplan is vastgesteld, de NIAZ-accreditatie is verworven, het Medewerkers Tevredenheids Onderzoek is uitgevoerd, het professioneel statuut tot stand gebracht, een nieuw sociaal plan overeengekomen met de vakbonden, excellente zorg is uit de startblokken geschoten, mijndeltapsy.nl is de lucht in gegaan, overal in Delta zijn cliëntenraden actief en op initiatief van Delta is de Familie Vertrouwens Persoon in de hele regio met zijn werk begonnen. En het belangrijkste: er zijn zoveel cliënten met zulke grote problemen door Delta weer een stapje verder geholpen.
En we hebben tal van zegeningen. Onze organisatie heeft heel veel enthousiaste en goed opgeleide professionals en een ervaren en gedreven leiding. Het jaar 2011 is financieel niet in de plus afgesloten, maar we hebben de afgelopen jaren gelukkig een buffer opgebouwd. Wij bieden, zoals dat tegenwoordig heet, een mix van zorgproducten, waardoor we op dit moment wat minder kwetsbaar zijn. En we zijn nodig. Wat Delta biedt, is complexe en intensieve zorg. Daar is altijd vraag naar. En we hebben een visie op de toekomst en uitstekende plannen die breed gedragen worden.
Er is in het voorbije jaar keihard gewerkt. En vanaf deze plaats wil ik namens het bestuur en de raad van toezicht al onze medewerkers nogmaals heel hartelijk bedanken.
Zoveel positiefs en dan zo’n ernstig verhaal …. Maar helaas, wanneer ik spreek voor heel Delta, zijn de verwachtingen ook zonder meer zorgelijk.
Wat staat ons te wachten? We hebben forse bezuinigingen in moeten zetten, van € 5,2 miljoen. Daar voelen we allemaal de effecten van. Maar wij voorzien dat het niet genoeg is. De komende periode zal nog meer de omvang van het kabinetsbeleid voelbaar worden. Het treft onderdelen van onze organisatie en het treft niet alleen onze cliënten maar ook onze medewerkers direct.
Direct in hun inkomen, direct in hun perspectieven. Dat is heel erg, maar het is helaas realiteit.
Keuzes komen er, pijnlijke keuzes komen er. En het gaat hard. Met de brief van minister Schippers van VWS van 10 juni 2011 heeft zij de ggz op zijn kop gezet.
De psychiatrie is in crisis. Ook in dit opzicht moeten we het van de helpende hand van de overheid niet hebben. Er is een site van onze overheid, de site www.crisis.nl. Klik je die aan, dan lees je het volgende:
“Bij een incident of noodsituatie kunnen de overheidsinstanties in ons land voor de informatie aan het publiek gebruik maken van de website www.crisis.nl. Op dit moment is de website niet ingezet.”
Kortom: we moeten het zelf doen en we gáán het zelf doen. Wat doe je tijdens een crisis? Vertrouw op jezelf en de ander, heb oog en zorg voor elkaar, blijf in het hier en nu en leg de problemen niet buiten jezelf. Werk allemaal mee aan een prettig werk- en zorgklimaat. Gebruik geen grote woorden als “zé doen maar”, “dé politiek”, “hét management”, “dé zorgverzekeraar”, “altijd gaat het zus” en “nooit gaat het zo”. Daar zijn we snel toe geneigd, maar daarmee leggen we probleem én oplossing buiten onze invloedssfeer. Het zijn oude wijsheden en gedragsregels die echter oh zo snel vergeten worden.
Beur elkaar op en praat elkaar niet de put in. Daar wordt echt niemand beter van.
Onze grootste bedreiging van dit moment is onzekerheid. Die onzekerheid kan ik op dit moment niet wegnemen, zelfs niet voor mijzelf.
Maar we weten één ding zeker, en ik citeer nu een van onze Delta-collega’s: in 2012 wordt tenminste héél veel duidelijk. Bijvoorbeeld wanneer we fuseren en hoe. Of en welke aanvullende bezuinigingen noodzakelijk blijken en waar ze worden neergelegd. Hoe het al dan niet gaat lopen met de eigen bijdragen, enzovoort. En zo wordt het jaar 2012 niet alleen een jaar van de onzekerheden, maar ook van duidelijkheid.
En ik zie kansen voor onze organisatie. De druk van buiten opent onze ogen. We gaan bewuster om met wat wij doen, hoe we dat doen en hoe goed we dat doen. We werken systematischer en toetsen de effecten van onze behandelingen. We worden ondernemender. We betrekken meer en meer cliënten en familie bij de zorg die wij leveren. We trekken erop uit in FACT-teams. We bieden kortom een hogere kwaliteit en we laten dat ook merken. Delta moet en zal zich laten zien. Delta deugt.
Ik sluit af. Wat ik er in elk geval nu aan u allen als zekerheid kan meegeven is dat Delta een geweldige organisatie is met heel veel mogelijkheden en dat wij, raad van toezicht, bestuur en management, er zo hard als maar nodig is tegenaan zullen gaan om onzekerheid in zekerheid om te zetten en datgene waar Delta goed in is te behouden.
Wouter en ik wensen jullie vooral ook in persoonlijke zin alle goeds voor het nieuwe jaar.
En wij hopen dat wij aan het eind van 2012 tegen de moeder van die 19-jarige zoon kunnen zeggen: “We hebben bergen moeten verzetten, maar uw zoon krijgt bij ons nog altijd de zorg die hij nodig heeft!”
N.B. op de foto ziet u links Wouter Teer ( lid raad van bestuur) en rechts Paul van Heugten (voorzitter raad van bestuur)
Mooi geschreven speech, voor de directie en het management ook een zeer moeilijke tijd, maar ze blijven achter de cliënt en familie staan. Hoop dat minister Schipper ook ziet dat ziek zijn geen keuze is, net als je over een ziekte heen zetten niet altijd mogelijk is. Ik vind dit beleid vanuit de regering zeer stigmatiserend voor de cliënt met een ernstige psychiatrische stoornis, in een instelling krijgt hij/zij niets m.u.v. een kamer van 2 bij 4. Of de cliënt een woning met hulp, waarvoor die geld moet neerleggen, wat al schaars is in deze tijden met een WAO. Waardoor iets leuks doen om zichzelf te belonen haast niet mogelijk is.