Noodmaatregelen BOPZ: ‘separatieprotocol’

In deze artikelen behandelen wij de noodmaatregelen volgens de BOPZ als separatie, afzondering, fixatie, dwangmedicatie/vocht/voeding. Er volgt een beschrijving van de te nemen procedures en een werkinstructie. In dit artikel de separatie.

Beslisboom

De psychiater die verantwoordelijk is voor de behandeling van de patiënt is ook verantwoordelijk voor beslissingen over de toepassing van dwang, zowel in het kader van de behandeling alsook in noodsituaties. Arts-assistenten kunnen onder supervisie van de psychiater verantwoordelijk zijn voor beslissingen over de toepassing van dwang. Buiten kantooruren berust die verantwoordelijkheid bij de dienstdoende arts, onder supervisie van de psychiater-achterwacht.
Is de noodsituatie zo acuut dat de komst van de psychiater of de arts-assistent of de dienstdoende arts niet kan worden afgewacht, dan is de eerst-verantwoordelijke verpleegkundige bevoegd die maatregelen te nemen die nodig zijn om de situatie beheersbaar te maken. Separeren van de patiënt is zo’n maatregel.
Een maatregel treffen om de situatie beheersbaar te maken, is niet hetzelfde als een beslissing nemen om te separeren. Die beslissing is aan de psychiater/dienstdoende arts zodra deze de patiënt heeft gezien.

De separatievoorziening

Het afdelingshoofd is verantwoordelijk voor de kwaliteit van separeermateriaal en voor de controle op de kwaliteit;
・    de separatieruimte is een speciale ruimte
・    er zijn een videocamera, intercom & een belverbinding met de verpleegpost
・    er zijn een matras, een kussen en twee scheurdekens
・    er zijn een disposable po en toiletpapier
・    er is een klok
・    er is een schrijfbord met krijt
・    er is standaardinformatie over het verblijf in de separeerruimte
・    er is een buitenruimte voor gebruik door patiënten die de klok rond in de separeerruimte verblijven

Informatie voorziening cliënt

cliënt krijgt informatie over:
・    de rede van de separatie
・    de wijze van uitvoering van de separatie
・    de voorwaarden voor de beëindiging van de separatie
・    de rechten gedurende de separatie

Omgang met de cliënt tijdens separatie

・    de separeerruimte is niet toegankelijk voor andere cliënten
・    de cliënt wordt door minstens twee verpleegkundigen gesepareerd, instellingsafhankelijk
・    voordat de cliënt in de separeerruimte wordt ingesloten, worden bezittingen waarmee hij zichzelf,  anderen of (de inrichting van) de separeerruimte schade kan toebrengen ingenomen. Zo nodig wordt     de cliënt gefouilleerd
・    geld en andere waardevolle bezittingen worden opgeborgen op de daarvoor bestemde plaats en volgens de daarvoor geldende procedure. De cliënt krijgt een bewijs van afgifte
・    voorwerpen waarvan het bezit bij wet verboden is worden overgedragen aan de politie. Daarvan wordt melding gemaakt op het bewijs van afgifte
・    de cliënt draagt in beginsel zijn eigen kleding. Wanneer het dragen van de eigen kleding een gevaar vormt  voor de patiënt zelf of voor anderen, dan wel zolang dat gevaar, door onbekendheid met de cliënt niet  verantwoord kan worden ingeschat, wordt de cliënt scheurkleding verstrekt
・    de cliënt krijgt basisverzorging
・    voldoende vocht en voeding
・    er worden plastic bekers en borden gebruikt
Bij de warme maaltijd wordt een disposable lepel verstrekt
・    in de separeerruimte wordt niet gerookt.
Over roken in de voorruimte of de mobilisa­tieruimte worden afspraken gemaakt
・    de verpleegkundigen die de cliënt in de separeerruimte bezoeken stellen de verpleegkundigen op     de afdeling ervan op de hoogte wanneer zij dat doen
・    verpleegkundigen die de separeerruimte binnengaan zijn altijd voorzien van persoonsbeveiliging (alarm,pieper)
・    zodra de deur van de separeerruimte geopend is, wordt het slot in een zodanige stand gezet dat ver­pleegkundigen niet in de separeerruimte kunnen worden opgesloten. Slot uitdraaien. Bij een separeer met magneetsloten – handdoek tussen de scharnierkant van de deur plaatsen!
・    tenminste twee verpleegkundigen bezoeken de client tenminste ieder uur. Aan het einde van ieder bezoek geven zij de tijd aan van het volgende bezoek.

Er is altijd contact met de cliënt op de volgende momenten:
-     ontbijt
-     koffie
-    middagmaaltijd
-     thee
-     avondeten
-    koffie
-     medicatieverstrekking.

Buiten deze bezoeken kan de cliënt  gecontroleerd worden zonder dat de verpleegkundige de separeerruimte binnengaat.
De behandelend arts bezoekt de cliënt iedere dag. Tijdens het weekend bezoekt de dienstdoende ­arts de cliënt rond het middaguur en vóór de overdracht van de dienst op maandag­ochtend, rond 7.30 uur. De cliënt kan in de separeerruimte geen bezoek ontvangen, behalve van zijn advocaat, de patiëntenvertrouwenspersoon(PVP), de geestelijk verzorger, de inspecteur voor de gezondheidszorg en een justitiële autoriteit.

Over het ontvangen van bezoek in een andere ruimte worden afspraken gemaakt. Gedurende de separatie kan er telefoonverkeer zijn tussen de patiënt en zijn advocaat, de patiëntenvertrouwenspersoon, de geestelijk verzorger, de inspecteur voor de gezondheidszorg en een justitiële autoriteit.
Over het verdere gebruik van de telefoon door de cliënt tijdens separatie en mobilisatie worden afspraken gemaakt.
‘s Nachts is de luxaflex omlaag en dicht. Over de stand van de luxaflex overdag worden afspraken gemaakt.
De cliënt die de klok rond is gesepareerd, verblijft op de dag gedurende tenminste dertig minuten in de buitenlucht.

Kleding

Te allen tijde verboden kleding en voorwerpen:
-    jas
-    bh
-    panty
-    schoenen
-    riem
-    koord
-    bril
-    arm- en beenprothese
-    sieraden (inclusief piercing).

De cliënt draagt in de separeer zijn eigen kleding:
-    ondergoed
-    bovenkleding zonder riemen of koorden
-    nachtkleding zonder riemen of koorden.

Uitzondering op het uitgangspunt:
De cliënt draagt in de separeer scheurkleding in het geval van:
-    gevaar
-    te verwachten gevaar
-    niet in te schatten gevaar.
Scheurkleding en ander scheurmateriaal wordt vóór ieder gebruik gecontroleerd op deugdelijkheid.

Rijkeboer A, Psychiatrie Nederland. Noodmaatregelen BOPZ: ‘separatieprotocol’. 06/07/2010

6 Reacties

1. anke zegt:

   06/07/2010 om 15:16

   Wat ben ik toch blij met deze website
2. susanne zegt:

   06/07/2010 om 16:02

   Inderdaad, zeker voor de mensen die het beter denken te weten en waardoor het wel eens gigantisch mis (kan) gaan/t
3. susanne zegt:

   06/07/2010 om 16:08

   is er ook een richtlijn voor separatieprogramma….???
4. Psychiatrie Nederland zegt:

   06/07/2010 om 16:16

   Beste Susanne,

   Deze wordt binnenkort gepubliceerd. Tevens onder het kopje ‘Noodmaatregelen BOPZ’
   Houd de website in de gaten!

   Met vriendelijke groet,

   A.Rijkeboer
   Psychiatrie Nederland
   info@psychiatrie-nederland.nl
5. Dust zegt:

   03/03/2011 om 18:37

   Ik had gewild dat dit 15 jaar geleden zo werd toegepast.
   Het was toen mensonterend! Ik heb er een trauma aan over gehouden!
6. kimberley zegt:

   04/06/2011 om 13:30

   ik zit al vanaf mijn 14e in inrichtingen en de rechten die hier staan heb ik bijna nooit gehad kan ik daar een zaak van maken..?