Drs. Mogendorff: ”De meest interessante en leuke baan die ik ooit gehad heb!”

Deze week in een interview voor Psychiatrie-Nederland praat ik met Ellen Mogendorff, directrice van stichting topklinische GGz. In dit interview
vertelt Mogendorff over de stichting, het keurmerk en over de afdelingen die het keurmerk al hebben ontvangen. Mogendorff is van mening dat het de plicht is van elke GGz afdeling kritisch te kijken naar de effecten van hun behandeling. TopGGz biedt geen zorg, maar kijkt of de afdeling aan de strenge criteria voldoet. Afdelingen moeten onder andere aantonen dat ze zich hebben gespecialiseerd in een doelgroep of aandoening, en of de behandeling effect heeft. Het TopGGz keurmerk laat zien wie waar ‘aantoonbaar’ goed in is.

Kunt u nog eens uitleggen wat de 1e, 2e en 3e lijns ggz inhouden?

Met de 3e lijn wordt gedoeld op topklinische en topreferente ggz . Dit is zeer gespecialiseerde patiënten zorg voor patiënten met zeer complexe, ernstige en of zeldzame aandoeningen. Vaak is er sprake van meerdere psychische aandoeningen tegelijk of van een combinatie van een psychische aandoening en een lichamelijke aandoening. Kenmerkend is verder dat deze patiënten niet beter zijn geworden in de 2e lijn en dus gespecialiseerdere zorg nodig hebben. Deze 3e lijns ggz wordt aangeboden op gespecialiseerde afdelingen binnen ggz afdelingen (o.a. de TOPGGz afdelingen) en soms in een Universitair Medisch Centrum (academisch ziekenhuis).

Met de 1e lijn ggz wordt de huisarts en 1e lijns psycholoog bedoeld. Het gaat hier om enkelvoudige hulp voor psychische klachten die niet complex of zeer ernstig van aard zijn. Met de 2e lijns ggz wordt de gespecialiseerde ggz bedoeld die vooral geboden wordt in ggz instellingen, maar soms ook door vrijgevestigde psychiaters of op een PAAZ (psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis). Over het algemeen wordt deze zorg geboden conform de Multidisciplinaire Richtlijn die voor de meest voorkomende aandoeningen is ontwikkeld en die voorschrijft wat de meest effectieve behandeling is.

Stichting TopGGz biedt topklinische zorg in combinatie met wetenschap, innovatie en kennisverspreiding. Elke GGZ instelling moet toch handelen uit deze kernbegrippen? Wat onderscheid jullie nu eigenlijk van andere kwaliteitsprojecten?

De Stichting biedt geen zorg, dat doen de afdelingen die het TOPGGz keurmerk hebben verworven! Deze TOPGGz-afdelingen voldoen aan zeer strenge criteria, waarbij zij aan moeten tonen al jarenlang zich gespecialiseerd te hebben in een bepaalde doelgroep en/ of aandoening, dat zij innovatieve en experimentele behandelingen ontwikkelen en onderzoeken op effectiviteit en dat ze de kennis hierover verspreiden naar collega’s binnen de ggz. De Stichting TOPGGz houdt zich bezig met het beoordelen (visiteren) van deze afdelingen en het stimuleren van deze afdelingen. Verder zorgt de stichting ervoor dat kennis over deze afdelingen ontsloten wordt naar patiënten en verwijzers, zodat deze kunnen zien ‘wie waar aantoonbaar goed in is’. Zo kunnen patiënten zo goed mogelijk verwezen worden als een 2e lijns behandeling niet heeft geholpen.

Er zijn nu 20 topklinische ggz afdelingen in Nederland, moeten dit er in de toekomst meer worden? Zo ja, hoezo eigenlijk?

Het is de opzet dat er voor elke (ernstige) aandoening c.q. doelgroep minimaal een TOPGGz afdeling beschikbaar is, zodat elke patiënt die niet beter wordt in de 2e lijn een perspectief heeft op een gespecialiseerde diagnostiek of behandeling. Dit wordt ook wel ‘ last resort’ genoemd. Daarnaast verschillen sommige afdelingen van elkaar door hun aanpak en experimentele behandelingen. Nu is het nog zo dat er nog geen TOPGGz afdeling is voor bepaalde doelgroepen, zoals verslavingsproblematiek, forensische psychiatrie, ouderenpsychiatrie en nog maar heel beperkt voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Er is gelukkig wel veel belangstelling van afdelingen die zich in deze groepen hebben gespecialiseerd om het keurmerk te verwerven.

Vindt u dat er hervormingen nodig zijn in de ggz om ‘’zinnige en zuinige’’ zorg te leveren?

Ik ben van mening dat het een plicht is van iedere ggz afdeling om kritisch te kijken naar de effecten van hun behandeling. Dit kan tegenwoordig op basis van de ROM (routine uitkomst metingen) gedaan worden. Bij TOPGGz afdelingen wordt dit ook vereist in de criteria. Maar ook om op basis van deze ROM kritisch het behandelaanbod van de afdeling te evalueren en waar nodig bij te stellen. Daarnaast zijn veel van deze afdelingen bezig om ook de kosteneffectiviteit van de zorg te onderzoeken. Hiervoor zijn we een samenwerking aangegaan met het iMTA, dat is een onderdeel van de Erasmus universiteit in Rotterdam die veel expertise hebben op dit gebied. Dit moet zeker leiden tot zinnige en zuinige zorg!

Ik heb u eens horen zeggen: ‘’Je kind zal maar opgenomen zijn, met een eetstoornis. En die niet kan worden geholpen in de tweede lijns zorg.’’ Hoe denkt u eigenlijk over familieparticipatie in de ggz? Levert top klinische ggz daar ook een bijdrage aan?

Met mijn statement maak ik hopelijk duidelijk hoe belangrijk TOPGGz afdelingen zijn voor patiënten, maar zeker ook hun familieleden als er sprake is van een situatie waarbij de patiënt niet beter wordt van een standaard behandeling en waarin er dus sterk behoefte is aan een specialist op dat gebied. Eigenlijk net zoals het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis voor kanker. Vanzelfsprekend vind ik familieparticipatie in de ggz belangrijk. Dit geldt echter voor de gehele ggz en niet in het bijzonder voor de 3e lijns (of TOP) ggz.

Een instelling moet voldoen aan strenge criteria om het keurmerk te krijgen. Heeft u een voorbeeld van een streng criteria punt?

Ik zal enkele voorbeelden noemen: de afdeling moet aantoonbaar meer dan 50 % patiënten in behandeling hebben die verwezen zijn door de 2e lijns ggz vanwege onvoldoende resultaat. Ook moeten deze afdelingen moeten aantoonbaar consultatie, advies en second opinions bieden aan verwijzers. Daarmee geef je aan dat deze afdeling zich richt op zeer ernstige en complexe problematiek en therapieresistentie (het niet reageren op standaardbehandeling). Elke afdeling moet minimaal 2 innovatieve behandelingen aanbieden die wetenschappelijk onderzocht worden op effectiviteit. De afdeling moet hier ook aantoonbaar over publiceren in vaktijdschriften en presenteren op toonaangevende congressen zodat de opgedane kennis verspreid wordt naar hulpverleners in de 1e en 2e lijn ggz.

U hebt al veel gedaan in de ggz, is de stichting TopGGz een van de hoogtepunten uit uw carrière?

Om te spreken over een hoogtepunt in mijn carrière vind ik mezelf nog te jong, ik weet nog niet wat de toekomst te bieden heeft. Tot nu toe vind ik het wel de meest interessante en leuke baan die ik ooit gehad heb. Dat komt vooral omdat patiëntenzorg, wetenschappelijk onderzoek en innovatie samenkomen en er zo gewerkt wordt aan het verbeteren van de ggz. Aangezien ik vast lid ben van de visitatiecommissie beoordeel ik samen met zeer deskundige professionals de afdelingen. Bij die visitaties valt me altijd op hoe gedreven en toegewijd de meeste hulpverleners zijn. Dat inspireert enorm!

Wat vind u eigenlijk van deze vragen en van psychiatrie nederland? Wilt u nog mensen bedanken, de afsluiting van deze vragen reeks is voor u!

De vragen zijn prima. Ik wil graag mensen die meer informatie willen hebben over TOPGGz verwijzen naar onze website. Op deze website is ook een zoekfunctie om alle afdelingen die het TOPGGz keurmerk hebben te bekijken. Op deze wijze hopen we verwijzers en patiënten in staat te stellen om voor een doorverwijzing voor consultatie en advies de juiste keuze te maken. Verder maken we zo transparant hoe deze afdelingen aan de gestelde criteria voldoen. Ook de criteria zijn op de site te vinden. Ik wil niet zozeer iemand bedanken, maar wel een oproep doen aan afdelingen die voldoen aan de criteria om het keurmerk te verwerven. Als al deze afdelingen dit doen hebben we uiteindelijk een goed overzicht van afdelingen die aantoonbaar topklinische zorg bieden.

Bron: B.de Ruijter