Wie kent niet Don Draper (Jon Hamm) in Mad men of Carrie Matheson (Claire Danes) in Homeland? Of sinds de zomer van 2015 Elliot Anderson (Rami Malek) in de serie Mr. Robot. Ter informatie; Elliot is een man met een vorm van autisme en hacker. Soaps waarin een man of vrouw met psychische problemen een (hoofd)rol vervult zijn zo onderhand niet meer op één hand te tellen. Althans in de VS en het Verenigd Koninkrijk. De soap Eastenders kent al langer personen als Stacey Brannings (Lacey Turner). Zij trekt sinds eind vorig jaar veel aandacht als moeder met een postnatale depressie. De tijden waarin rollen vooral inspeelden op ‘geweld, agressie, afwijking en onbehandelbaarheid van ziekten) lijken internationaal gezien voorbij.
In Nederland wil het nog niet lukken met ‘positieve’ hoofdrollen van mannen of vrouwen, die worstelen met hun mentale conditie. Terwijl toch één op de vier mensen dat blijkt te doen. In Goede tijden, slechte tijden speelde vanaf 2005 met wisselende frequentie Wiet van Houten (Anique Pappers/Pip Pellens) een rol. Zij blijkt geboren in een psychiatrische inrichting, wordt opgenomen in een TBS kliniek en etaleert vooral onduidelijkheid over haar keuze in de liefde voor mannen of vrouwen. Niet echt een rolmodel voor wie met echte psychische problemen te maken heeft.

De opkomst van sterren met een psychiatrisch profiel dat redelijk evenwichtig, aantrekkelijk en medeleven oproept, is vrij nieuw. Hanna Bervoets schreef er op 7 maart over in De Volkskrant. Deze week gaat Headlines over de invloed van soaps op de houding van het publiek ten opzichte van (mensen met) psychische problemen. Headline News Highlights is een nieuwsmail dat wekelijks een overzicht brengt van actuele artikelen in de Ierse media.

Van belang in de kentering naar een meer positieve rol lijkt – maar een causaal verband is niet gevonden – dat instanties in de geestelijke gezondheidszorg zelf stappen hebben ondernomen.
In de VS hebben Ggz-organisaties als Nami al in de negentiger jaren geprobeerd meer invloed te krijgen op de wijze waarop script- en tekstschrijvers mensen met psychische problemen neerzetten. In de zomer van 2008 hebben vertegenwoordigers van Entertainment Industries Council (EIC), de landelijke brancheorganisatie van directies uit de media van de vermaakwereld, met vertegenwoordigers uit de ggz, leden van het Congres en wetenschappers afspraken gemaakt over het bijstellen van de beeldvorming. In Australië biedt Mindframe informatie afgestemd op ‘toneel en film’. Vorige week hebben stafleden van Mindframe workshops en lezingen gegeven op het nationale tekstschrijverscongres.
In het Verenigd Koninkrijk hebben de tekst- en scriptschrijvers van Eastenders nauw samengewerkt met ter zake deskundige vertegenwoordigers van Mind, Bipolar UK en anderen uit het veld van mensen met persoonlijke ervaringen. Het doel van het contact is steeds om echte, reële persoonlijke ervaringen verwerkt te krijgen, maar ook rekening te houden met wat kijkers van Eastenders van hun TV soap verwachten.

In Nederland is er voor zover mij bekend niet zo’n (landelijk) initiatief. Wel komt het voor dat scenes in een film of serie worden becommentarieerd door een ggz-deskundige. Zo heeft de ook in de media bekende forensisch psychiater Hjalmar van Marle meegewerkt aan afleveringen van de Vara/BNN-serie ‘Van god los’. Vanaf seizoen 2 uploadt BNN ook na elke televisie-uitzending een filmpje in de webserie ‘Een sessie met Van Marle’. Hierin gaat Van Marle dieper in op de gedachtegang van de dader, zie bijvoorbeeld https://www.youtube.com/watch?v=O7d2mVnMZMc.
Wellicht het begin? En krijgen fans van ‘Goede tijden, slechte tijden’ ook ooit de kans om mee te voelen met vrouwen en mannen, die leven met een psychische ‘kwaal’. En dat wie hulp zoekt en krijgt ook herstelt, elk op een eigen manier.

Martin van ’t Klooster, publicist.
Geschreven voor en gepubliceerd op PsyNld.

Print Friendly, PDF & Email