Op 23 maart 2016 verscheen in het vooraanstaande medische tijdschrift The Lancet een artikel over een onderzoek naar een nieuwe behandeling van cocaïneverslaving, waarbij het voorschrijven van langwerkende dexamfetamine resulteerde in een aanzienlijke vermindering van het cocaïnegebruik. Het onderzoek werd uitgevoerd door het Parnassia Addiction Research Centre (PARC) van Brijder Verslavingszorg in Den Haag, en de afdeling Psychiatrie van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam.

Het onderzoek vond plaats onder mensen die voor hun heroïneverslaving al verschillende jaren behandeld werden met heroïne op medisch voorschrift, en die naast hun verslaving aan heroïne ook langdurig – gemiddeld ruim 19 jaar – verslaafd waren aan crack, de rookbare vorm van cocaïne. De helft kreeg gedurende 12 weken voor hun crackverslaving een aanvullende behandeling met een dagelijkse tablet langwerkende dexamfetamine en de andere helft kreeg 12 weken lang dagelijks een placebo (neppil). Op alle cocaïne uitkomstmaten vonden de onderzoekers dat de behandeling met dexamfetamine effectiever was dan placebo. Zo daalde het aantal dagen dat de deelnemers cocaïne gebruikten in de dexamfetamine groep met 40% en in de placebogroep met slechts 9%. Ook nam de hoeveelheid cocaïne die de deelnemers per dag gebruikten aanzienlijk meer af in de dexamfetamine groep (43% afname) dan in de placebogroep (7% afname).

Volgens onderzoeksleider Prof. Vincent Hendriks wordt wereldwijd al decennia lang gezocht naar een werkzame behandeling voor cocaïneverslaving, maar is tot nu toe geen van de onderzochte medicijnen effectief gebleken. Het nieuwe van langwerkende dexamfetamine is dat het beschouwd kan worden als een vervangend medicijn voor cocaïneverslaving, enigszins vergelijkbaar met methadon bij heroïneverslaving. De resultaten zijn des te opvallender, omdat de deelnemers aan het eind van de behandeling niet konden zeggen of zij het werkzame medicijn of de neppil hadden gekregen. Wel gaf het werkzame medicijn wat meer bijwerkingen, zoals slaapproblemen, maar vrijwel alle bijwerkingen waren mild en van korte duur. De onderzoekers concluderen op grond daarvan dat de behandeling met langwerkende dexamfetamine niet alleen effectief, maar ook veilig is.

In een begeleidend commentaar in The Lancet wordt gesproken van “een belangrijke stap in de zoektocht naar een effectieve farmacologische behandeling van cocaïneafhankelijkheid”. Hendriks: “De resultaten zijn dermate gunstig dat vervolgonderzoek in een bredere groep patiënten voor de hand ligt. Daarin zou dexamfetamine langere tijd voorgeschreven moeten worden en gekeken moeten worden of naast afname van het cocaïnegebruik gaandeweg ook herstel optreedt in de gezondheid, het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven van deze groep chronisch verslaafde mensen”.

Nuijten M; Blanken P; Van de Wetering B; Nuijen B; Van den Brink W; Hendriks VM (2016). Sustained-release dexamfetamine in the treatment of chronic cocaine-dependent patients on heroin-assisted treatment: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. The Lancet, March 23, 2016.

Over de auteur

Sander Brouwer

Geef jouw reactie!